Nemačka nevladina organizacija koja dobija značajna sredstva od Evropske unije, kao i od vlada Nemačke i Holandije, podnela je tužbu kako bi dobila pristup podacima sa društvene mreže X u vezi sa predstojećim parlamentarnim izborima u Mađarskoj.
Berlinska organizacija Međunarodni centar za izveštavanje o demokratiji (Democracy Reporting International, DRI) pokrenula je pravni postupak u Nemačkoj protiv platforme X, zahtevajući pristup podacima na osnovu Akta o digitalnim uslugama (DSA) EU. Tvrde da su im ti podaci neophodni za proučavanje potencijalnih dezinformacija i stranog uticaja uoči izbora zakazanih za 12. april.
U tužbi učestvuju i druga nemačka NVO, Društvo za građanska prava (Gesellschaft für Freiheitsrechte, GFF), kao i advokatska kancelarija Hausfeld Rechtsanwälte.
Prema sudskim podnescima koje prenosi EUObserver, ovo je druga tužba istih aktera protiv platforme X u Nemačkoj, nakon ranijeg pokušaja da dođu do podataka vezanih za vanredne savezne izbore u Nemačkoj 2025. godine.
Kako se kampanja u Mađarskoj zahuktava, pravna bitka oko pristupa podacima dodatno podgreva već napetu političku atmosferu, u kojoj se širom Evrope vodi oštra borba oko pitanja ko određuje i štiti demokratski legitimitet.
Prema DSA pravilima, veoma velike onlajn platforme dužne su da omoguće istraživačima pristup podacima koji su povezani sa sistemskim rizicima po EU, uključujući integritet izbora. DRI tvrdi da X to ne poštuje i da su njihovi višestruki zahtevi odbijeni.
Kritičari, međutim, smatraju da se DSA koristi kao sredstvo Evropske komisije i organizacija koje ona finansira za kontrolu narativa tokom ključnih izbornih ciklusa, što je dodatno pojačano izveštajem Odbora za pravosuđe Predstavničkog doma SAD, objavljenim 3. februara.
Platforma X ranije je upozorila da širok pristup podacima može ugroziti privatnost korisnika i slobodu izražavanja, kao i da dovodi u pitanje nadležnost nemačkih sudova, s obzirom na to da se evropsko sedište kompanije nalazi u Irskoj.
Nova tužba dolazi u trenutku kada se Mađarska priprema za, kako analitičari navode, jedne od najneizvesnijih izbora u poslednjih nekoliko godina, sa premijerom Viktorom Orbanom suočenim sa ujedinjenom opozicijom i nastavkom tenzija između Budimpešte i Brisela zbog vladavine prava, migracione politike i upravljanja EU.
Orban je više puta optužio institucije EU za pokušaje uticaja na unutrašnju politiku Mađarske. Reagujući na kritike u vezi sa izbornim uslovima, poručio je:
„Sklonite ruke sa naših izbora. O budućnosti Mađarske odlučuju isključivo Mađari. Strano mešanje neće biti tolerisano.“
Njegova izjava usledila je nakon izveštaja Odbora za pravosuđe Predstavničkog doma SAD, u kojem se navodi da su evropske vlasti od 2023. godine koristile regulatorni pritisak i saradnju sa digitalnim platformama kako bi uticale na političku debatu u najmanje osam država članica EU.
Podaci iz nemačkog registra lobiranja Bundestaga otkrivaju da je DRI tokom 2024. godine dobio značajna javna sredstva, uključujući oko 3,9 miliona evra od Evropske komisije, približno 1,9 miliona evra od nemačkog Saveznog ministarstva spoljnih poslova i oko 880.000 evra od Ministarstva spoljnih poslova Holandije za „projekte povezane sa demokratijom“ u inostranstvu.
GFF, suparnički tužilac, takođe je dobijao podršku kroz projekte finansirane iz fondova EU, navodi se u pisanom odgovoru Evropske komisije na poslaničko pitanje iz 2025. godine. Pomenut je i projekat DIGIRISE, ali iznos finansiranja nije objavljen.
Kritičari upozoravaju da tužbe kojima se traži pristup izbornim podacima, a koje pokreću organizacije finansirane iz evropskih fondova, mogu stvoriti utisak spoljnog nadzora nad nacionalnim izbornim procesima, posebno u državama koje su već u sukobu sa Briselom.
