Astronomi su otkrili veliko ledeno nebesko telo iza Plutona koje bi moglo da ispuni uslove za klasifikaciju patuljaste planete, čime bi Sunčev sistem potencijalno dobio još jednog člana zvanično priznate grupe ovih nebeskih tela.
Otkriće je u četvrtak objavila američka opservatorija Vera Rubin, smeštena u Čileu i finansirana iz američkih javnih sredstava. U njoj se nalazi najveća digitalna kamera na svetu, rezolucije 3,2 gigapiksela, posebno napravljena za astronomska istraživanja.
Istraživači procenjuju da je prečnik ovog objekta, privremeno označenog kao 2026 ED138, između 600 i 1.500 kilometara. To bi moglo da ga svrsta među najveće kandidate za patuljaste planete koje su do sada otkrivene.
Objekat se trenutno nalazi na udaljenosti od Sunca koja je približno 46 puta veća od udaljenosti Zemlje. Poređenja radi, Pluton se u proseku nalazi na udaljenosti od Sunca koja je oko 40 puta veća od udaljenosti Zemlje.
Ovaj objekat verovatno nije ranije otkriven zato što se nalazio u gustom području sa milionima zvezda, u blizini ravni Mlečnog puta. Međutim, ponovljeni snimci opservatorije Rubin i softver za praćenje omogućili su naučnicima da uoče njegovo kretanje.
Ukoliko njegov status bude potvrđen, 2026 ED138 pridružiće se grupi od pet patuljastih planeta koje je priznala Međunarodna astronomska unija. To su Erida, Haumea, Makemake, Ceres i Pluton, koji se smatrao devetom planetom Sunčevog sistema sve dok 2006. godine nije prekvalifikovan.
Patuljaste planete kruže oko Sunca i imaju dovoljno snažnu gravitaciju da poprime približno sferni oblik, ali za razliku od punopravnih planeta nisu očistile svoju orbitalnu okolinu od drugih nebeskih tela.
Objekat 2026 ED138 možda je dovoljno veliki da ispuni uslov približno sfernog oblika, ali astronomima su potrebna dodatna istraživanja i preciznija merenja pre nego što utvrde da li zaista može da se svrsta u patuljaste planete.
„Najvažnije što treba da uradimo jeste da utvrdimo fizičku veličinu objekta 2026 ED138“, izjavio je za Rojters Met Holman, astrofizičar iz Centra za astrofiziku, zajedničke ustanove Univerziteta Harvard i Instituta Smitsonijan.
On je objasnio da se trenutna procena veličine zasniva na količini Sunčeve svetlosti koju objekat odbija. Međutim, kako je istakao Holman, mali objekat sa sjajnom površinom može da izgleda jednako svetlo kao veliki objekat sa tamnom površinom.
Da bi preciznije odredili njegovu stvarnu veličinu, istraživači bi mogli da upotrebe teleskop ALMA u Čileu. Ovaj teleskop može da registruje zračenje koje emituje sam objekat 2026 ED138, što bi omogućilo pouzdanije merenje.
Poslednja patuljasta planeta koju je Međunarodna astronomska unija zvanično priznala bila je Haumea, i to 2008. godine. Od tada su se pojavili i drugi kandidati, među kojima je i objekat 2017 OF201, čije je otkriće objavljeno u maju 2025. godine. Ipak, nijedan od njih još nije zvanično dodat na spisak priznatih patuljastih planeta.
Nulta Tačka/RT
