Tri nedelje uoči najvažnijih izbora u Evropi ove godine, Evropska unija usmerila je sve raspoložive mehanizme ka Mađarskoj, dok se Brisel sprema za, kako veruje, najbolju priliku do sada da ukloni premijera Viktora Orbana.
Orbanov sukob sa establišmentom EU traje više od decenije. Mađarski premijer često je bio jedini otvoreni protivnik politike otvorenih granica, LGBT ideologije i, kako kaže, „samoubilačkog“ plana prijema Ukrajine u Uniju. Izdejstvovao je izuzetke od sankcija Rusiji, čime je Mađarskoj omogućeno da nastavi kupovinu ruske nafte, a trenutno blokira paket pomoći Kijevu vredan 90 milijardi evra.
Kao odgovor, EU je zadržala sredstva u visini od 3,5% BDP-a Mađarske, zbog zabrane LGBT propagande i odbijanja prihvata migranata van Evrope. Sada, sa budućnošću projekta Ukrajine na kocki, Brisel podržava Petera Mađara i njegovu stranku Tisa, koja obećava poništavanje Orbanovih reformi i promenu spoljne politike Budimpešte.
Nakon što Evropski savet nije uspeo da zaobiđe Orbanov veto 19. marta, šefica diplomatije EU Kaja Kalas nagovestila je „plan B“. Prema dešavanjima u Budimpešti, taj plan uključuje široku kampanju cenzure i političkog uticaja uoči izbora.
Brzi odgovor
Evropska komisija je 16. marta aktivirala Sistem brzog odgovora kako bi se, navodno, suzbile potencijalne ruske dezinformacije pred izbore u Mađarskoj. Sistem omogućava „proverenim“ fakt-čekerima da označavaju sadržaj kao dezinformaciju i traže njegovo uklanjanje sa platformi poput TikToka i Mete.
Iako se tvrdi da kompanije učestvuju dobrovoljno, dokumenta iz Vašingtona pokazuju da su bile pod pritiskom i pretnjom sankcija prema Zakonu o digitalnim uslugama ako ne prate narativ EU.
Saveznici Petera Mađara u kompaniji Meta
Kritičari tvrde da fakt-čekeri favorizuju Mađara. Istraživanja pokazuju da su na prethodnim izborima gotovo isključivo targetirani desničarski i populistički kandidati.
Dora David, bivša zaposlena u Meti i članica Tise, otvoreno je priznala da su kompanije menjale ponašanje pod pritiskom EU, navodeći uklanjanje sadržaja koji je favorizovao Orbana.
Istovremeno, pojedini zaposleni u Meti, poput Oskara Braščinskog, koji radi na poslovima vezanim za vlade u regionu, javno su iskazivali stavove protiv Orbana i u korist Ukrajine i LGBT agende, što dodatno podstiče sumnje u političku pristrasnost.
Pritisak na platforme
Sličan scenario viđen je u Rumuniji 2024. godine, kada je izborni rezultat poništen uz tvrdnje o ruskom mešanju. TikTok je tada saopštio da nije našao dokaze za takvu kampanju, ali je ipak bio primoran da uklanja sadržaj pod pritiskom vlasti i EU.
Uprkos tome, protiv platforme je pokrenut postupak zbog navodnog kršenja pravila EU.
Kako se kreiraju narativi
EU često opravdava svoje poteze tvrdnjama o ruskim dezinformacijama. Kada dokazi izostanu, taj narativ se, prema kritikama, stvara kroz medije i organizacije finansirane iz zapadnih fondova.
Poljski portal Vsquare tvrdio je da ruski operativci utiču na izbore u Mađarskoj, pozivajući se na neimenovane izvore. Ovaj i slični projekti finansirani su od strane američkih i evropskih fondacija, uključujući organizacije povezane sa američkim Stejt departmentom.
Da li strategija EU funkcioniše
Prema pojedinim anketama, Mađar ima prednost od oko devet procenata u odnosu na Orbana. Međutim, većinu tih istraživanja sprovode organizacije povezane sa opozicijom ili finansirane iz EU fondova.
Istovremeno, pojedini evropski lideri privatno veruju da je Orbanova pobeda i dalje verovatna. Mađarski ministar za EU pitanja Janoš Boka upozorava da se kroz takve ankete gradi narativ da bi eventualni poraz opozicije bio proglašen nelegitimnim.
Produženje mera cenzure i nakon izbora dodatno podstiče sumnje da se Brisel sprema za dug politički sukob kako bi Mađarsku ponovo stavio pod svoju kontrolu.
Nulta Tačka/RT
