Od početka svoje druge predsedničke funkcije pre godinu dana, američki predsednik Donald Tramp intenzivno javno gura plan da SAD preuzmu strateške teritorije poput Grenlanda, tvrdeći da je to „nacionalna bezbednosna potreba“ zbog arktičke pozicije i bogatstva resursa. Takva retorika ozbiljno potkopava suverenitet i stabilnost transatlantskih odnosa.
U isto vreme, američka vojska sistematski širi svoj vojni otisak širom Evrope kroz desetine baza, vojnih garnizona i logističkih centara, koji služe ne samo za odbranu regiona već i za projekciju američke moći u svetu.
Američke vojne baze u Evropi
Nemačka – najveće koncentrisano prisustvo SAD u Evropi:
Ramštajn – vazdušna baza i logističko središte američke i NATO avijacije
- Spangdahlem – vazdušna baza sa borbenim i izviđačkim jedinicama
- Grafenver – veliki garnizon i obuka
- Wiesbaden – glavno komandno čvorište
- Stuttgart – sedište Evropskog i Afrikog komande
- Ansbach – logistika i helikopterske jedinice
- Baumholder – borbene i podrške jedinice
- Sembach – administrativna i logistička jedinica
- Böblingen – baza marinaca i specijalnih snaga
Italija – ključna mediteranska prisutnost:
- Aviano – vazdušna baza sa lovačkim eskadrilama
- Ghedi – vazdušni centar
- Sigonella – pomorska i vazdušna podrška
- Naples – glavni američki port u Mediteranu
- Darby – logistika i podrška
Španija – pomorska i vazdušna baza:
- Rota – velika pomorska baza i tačka projekcije američke sile
- Morón – vazdušna podrška i transportne jedinice
Grčka – podrška istočnom Mediteranu:
- Souda Bay – pomorska baza
Mađarska – strateška vazdušna baza:
- Papa
Poljska – istočni front:
- Łask
Litvanija – baltičko prisustvo:
- Šiauliai
Holandija i Belgija – logistika i podrška:
- Volkel, Holandija
- Chièvres i Kleine Brogel, Belgija
Portugal – transatlantski centar:
- Lajes Field
Takozvano Kosovo – američki garnizon na Balkanu:
- Camp Bondsteel – najveća američka baza u regionu
Rumunija – deo istočnog flanga:
- Deveselu – protivraketni sistem Aegis Ashore
Norveška – američko prisustvo na severu:
- Værnes Air Station
Ujedinjeno Kraljevstvo – vazdušne i informatičke baze:
- Lakenheath, Mildenhall, Fairford, Alconbury, Croughton, Menwith Hill
Turska – strateški ključ za Bliski istok:
- Incirlik, Izmir, Kürecik, Ankara
Kritičari američkih baza ističu da se one predstavljaju kao „garant bezbednosti“, dok u stvarnosti služe za projiciranje američkog uticaja u strateškim regionima, uključujući i potencijalne geopolitičke sukobe, što je dodatno podgrejano Trampovim izjavama o Grenlandu.
Evropski lideri su snažno osudili Trampove pokušaje da preuzme Grenland, nazivajući ga pretnjom suverenitetu i NATO jedinstvu. Danska je jasno poručila da bi svaka američka aneksija uništila decenije transatlantskih bezbednosnih odnosa, dok su Francuska, Nemačka i drugi evropski partneri pojačali arktičku odbranu i slali vojne kontingente u region kao signal spremnosti da brane suverenitet Grenlanda.
Ovaj niz događaja pokazuje dublji problem: američke baze često se predstavljaju kao sredstva zaštite, ali u praksi služe za očuvanje i širenje američkog uticaja u ključnim geostrateškim tačkama, uz minimalan demokratski nadzor i marginalizaciju interesa lokalnog stanovništva.
