Sve vesti Svet

SODOMA i GOMORA? DA LI JE KOSMIČKI UDAR UNIŠTIO BIBLIJSKI GRAD U DOLINI JORDANA?!

Antička katastrofa

U srednjem bronzanom dobu (pre oko 3.600 godina ili otprilike 1650. pre nove ere) grad Tall el-Hammam je bio u usponu. Smešten na uzvišici u južnoj dolini Jordana, severoistočno od Mrtvog mora, naselje je u to vreme postalo najveći kontinuirano naseljeni grad bronzanog doba na jugu Levanta, koji je bio domaćin ranoj civilizaciji nekoliko hiljada godina. Tada je bio 10 puta veći od Jerusalima i 5 puta veći od Jerihona.

Cosmic Impact Destroyed City in Jordan Valley

“To je neverovatno kulturno važno područje”, rekao je James Kennett, profesor emeritus nauke o Zemlji na Univerzitetu Santa Barbara. “Većina mesta na kojima se razvila rana kulturna složenost ljudi nalazi se u ovom području”.

Omiljeno mesto za arheologe i biblijske naučnike, humka sadrži dokaze o kulturi sve od halkolitika ili bakarnog doba, sve sabijeno u slojeve kako je visoko strateško naselje građeno, uništavano i obnavljano milenijumima.

Ali postoji sloj od 1,5 metara u sloju srednjeg bronzanog doba II koji je izazvao interesovanje nekih istraživača zbog svojih „krajnje neobičnih“ materijala. Osim krhotina koje bi se očekivale od uništenja ratovanjem i zemljotresima, otkrili su krhotine keramike sa gornjim površinama stopljenim u staklo, “mehurićastu” zemljanu opeku i delimično rastopljeni građevinski materijal. Sve nagoveštava na događaj sa neobično visokim temperaturama, mnogo toplije od svega što je tadašnja tehnologija mogla da proizvede.

“Videli smo dokaze o temperaturama većim od 2.000 stepeni Celzijusa”, rekao je Kennett, čija je istraživačka grupa u to vreme izgradila slučaj za stariji kosmički vazdušni udar pre oko 12.800 godina koji je izazvao široko rasprostranjeno spaljivanje, klimatske promene i izumiranje životinja. Ugljenisani i istopljeni materijali u Tall el-Hammamu izgledali su poznato, a grupa istraživača, uključujući naučnika koji se bavi udarima Allena West-a i Kennett-a, pridružila se istraživačkom biblijskom naučniku Univerziteta Trinity Southwest, Philip J. Silvi da utvrdi šta se dogodilo u ovom gradu pre 3.650 godina.

Njihovi rezultati objavljeni su u časopisu Nature Scientific Reports.

So i kost

“Postoje dokazi o velikom kosmičkom vazdušnom udaru, u blizini grada zvanog Tall el-Hammam”, rekao je Kennett o eksploziji sličnoj događaju u Tunguski, otprilike jačina udara od 12 megatona koji se dogodio 1908. godine, kada je meteor od 56-60 metara probio Zemljinu atmosferu iznad istočno-sibirske tajge.

Šok eksplozije iznad Tall el-Hammama bio je dovoljan da poravna grad, sruši palate i okolne zidove i konstrukcije od opeke, navodi rad. Raspored kostiju ukazivao je na „ekstremnu dezartikulaciju i fragmentaciju skeleta kod ljudi u blizini“.

Researchers Stand Near the Ruins of Ancient Walls

Za Kennetta, dodatni dokaz vazdušnog udara pronađen je sprovođenjem mnogo različitih vrsta analiza tla i sedimenata iz kritičnog sloja. U njihovoj analizi su se pojavile loptice bogate gvožđem i silicijum dioksidom, kao i rastopljeni metali.

„Mislim da je jedno od glavnih otkrića šokirani kvarc. Ovo su zrna peska koja sadrže pukotine koje nastaju samo pod vrlo visokim pritiskom“, rekao je Kennett o jednom od mnogih dokaza koji ukazuju na veliki vazdušni udar u blizini Tall el-Hammama. „Imamo “šokirani kvarc” iz ovog sloja, a to znači da je došlo do neverovatnih pritisaka da šokiramo kristale kvarca – kvarc je jedan od najtvrđih minerala; veoma ga je teško šokirati”.

Vazdušni udar, prema članku, takođe može objasniti „abnormalno visoke koncentracije soli“ pronađene u sloju uništenja – u proseku 4% u sedimentu i čak 25% u nekim uzorcima.

“So je izbačena zbog visokih pritisaka prilikom udara”, rekao je Kennett o meteoru koji se verovatno raspao nakon kontakta sa Zemljinom atmosferom”. A moguće je da je udar delimično pogodio Mrtvo more, koje je bogato solju”. Lokalne obale Mrtvog mora takođe su bogate solju, pa je uticaj možda preraspodelio te kristale soli nadaleko i naširoko – ne samo u Tall el-Hammamu, već i u blizini Tell es-Sultana (predložen kao biblijski Jerihon, koji je takođe pretrpeo nasilno uništenje u isto vreme) i Tall-Nimrin (takođe tada uništen).

James Kennett

James P. Kennett, profesor emeritus na UCSB-ovom Odeljenju za nauku o Zemlji

Tlo visokog saliniteta moglo je biti odgovorno za takozvani „jaz u kasnom bronzanom dobu“, kažu istraživači, u kojima su gradovi duž donje doline Jordana napušteni, pa je broj stanovnika pao sa desetina hiljada na možda nekoliko stotina nomada. Ništa nije moglo da raste na ovim nekada plodnim zemljištima, prisiljavajući ljude da vekovima napuštaju to područje. Dokazi o preseljenju Tall el-Hammama i obližnjih zajednica ponovo se pojavljuju u gvozdenom dobu, otprilike 600 godina nakon iznenadnih razaranja gradova u bronzanom dobu.

Vatra i sumpor

Tall el-Hamman bio je u žiži rasprave o tome da li bi to mogao biti biblijski grad Sodom, jedan od dva grada u Starozavetnoj knjizi Postanje koje je Bog uništio zbog toga koliko su oni i njihovi stanovnici postali zli . Jednog stanovnika, Lota, spašavaju dva anđela koji ga upućuju da ne gleda iza sebe dok beže. Lotova žena, međutim, ostaje i pretvorena je u stub soli. U međuvremenu, vatra i sumpor su pali s neba; uništeno je više gradova; gust dim dizao se iz vatre; stanovnici grada su ubijeni, a poljoprivredni usevi uništeni u onome što zvuči kao iskaz očevidca o kosmičkom udaru. To je zadovoljavajuća veza.

„Sva zapažanja navedena u Postanju su u skladu sa kosmičkim udarom“, rekao je Kennett, „ali nema naučnih dokaza da je ovaj uništeni grad zaista Sodoma Starog zaveta”. Međutim, istraživači su rekli, katastrofa je mogla generisati usmenu tradiciju koja je možda mogla poslužiti kao inspiracija za pisani prikaz u knjizi Postanja, kao i biblijski izveštaj o spaljivanju Jerihona u starozavetnoj knjizi Jošue.

Referenca: „Vazdušni prasak veličine Tunguske uništio je Tall el-Hammam grad iz srednjeg bronzanog doba u dolini Jordana blizu Mrtvog mora“ Ted E. Bunch, Malcolm A. LeCompte, A. Victor Adedeji, James H. Wittke, T. David Burleigh, Robert E. Hermes, Charles Mooney, Dale Batchelor, Wendy S. Wolbach, Joel Kathan, Gunther Kletetschka, Mark CL Patterson, Edward C. Swindel, Timothy Witwer, George A. Howard, Siddhartha Mitra, Christopher R. Moore, Kurt Langvorthy, James P. Kennett, Allen West i Phillip J. Silvia, 20. septembra 2021, Scientific Reports.

DOI: 10.1038/s41598-021-97778-3 

Nulta Tačka/SciTechDaily

O uredniku

Milena Stojakovic