Mnogi pripadnici britanske elitne jedinice Specijalne vazdušne službe (SAS) odbili su da odgovaraju na pitanja u okviru istrage o ratnim zločinima koje su britanske snage počinile u Avganistanu, objavio je u ponedeljak list Gardijan.
Istraga je pokrenuta 2023. godine kako bi se ispitala ubistva bez sudskog postupka koja su navodno počinile britanske snage u Avganistanu od 2010. do 2013. godine. Ispituju se i navodi o prikrivanju zločina, kao i pitanje da li je Kraljevska vojna policija sprovela odgovarajuću istragu o tim događajima.
Na saslušanju u ponedeljak, sudija Čarls Hedon-Kejv izjavio je da su brojni pripadnici SAS-a, povezani sa operacijama namernog privođenja koje su u središtu optužbi, dobili pisane zahteve za dostavljanje informacija, navodi Gardijan.
„Veliki broj njih nagovestio je da namerava da se pozove na pravo da ne iznosi informacije kojima bi mogao da inkriminiše samog sebe i odbio je da odgovori na bilo koje pitanje koje je postavila istraga“, rekao je sudija, a prenosi list.
Istraga se suočila i sa poteškoćama u pribavljanju dokumenata od Ministarstva odbrane.
Na saslušanju u septembru, Hedon-Kejv otkrio je da je čak 97 miliona zapisa iz perioda obuhvaćenog istragom izostavljeno iz ranijih pretraga. Sudija je ovo otkriće opisao kao „zabrinjavajuće i za žaljenje“.
Ministarstvo je saopštilo da je očekivalo da će biti potrebno da se dostavi još samo oko 1.200 dokumenata, a zatim se izvinilo zbog kašnjenja u odgovaranju na pitanja istražitelja.
Britanski mediji su u aprilu izvestili da pripadnici SAS-a u velikom broju napuštaju službu zbog straha od krivičnog gonjenja u vezi sa ranijim operacijama. „Moral je trenutno u p… materini“, rekao je neimenovani izvor za Telegraf.
Istraga se bavila navodima koji se odnose na smrt do 80 Avganistanaca tokom operacija SAS-a. Visokopozicionirani uzbunjivač iz redova specijalnih snaga optužio je komandante da 2011. godine nisu reagovali na upozorenja o nezakonitim ubistvima.
Istraga BBC-jeve emisije Panorama iz 2022. godine identifikovala je 54 osobe koje je jedna jedinica SAS-a ubila u sumnjivim okolnostima tokom šestomesečnog raspoređivanja u avganistanskoj provinciji Helmand, od novembra 2010. do maja 2011. godine.
Bivši pripadnici SAS-a rekli su za BBC da su nenaoružani Avganistanci ubijani tokom noćnih racija, kao i da je oružje podmetano na mesta ubistava kako bi pucnjava izgledala opravdano.
BBC je takođe objavio da su visoki oficiri specijalnih snaga bili upoznati sa zabrinutošću zbog tih ubistava, ali da ih nisu prijavili vojnoj policiji.
Britanske snage raspoređene su u Avganistan 2001. godine, u okviru invazije predvođene Sjedinjenim Američkim Državama, nakon terorističkih napada 11. septembra. Ujedinjeno Kraljevstvo je potom postalo jedan od najvećih učesnika misije pod vođstvom NATO-a, a britanski vojnici intenzivno su učestvovali u borbama protiv talibanskih pobunjenika, naročito u južnoj provinciji Helmand.
Tokom gotovo dve decenije vojne kampanje poginulo je više od 450 pripadnika britanskih oružanih snaga. Ujedinjeno Kraljevstvo povuklo je preostale trupe 2021. godine, kada su talibani ponovo preuzeli kontrolu nad Avganistanom nakon sloma vlade koju je podržavao Zapad.
Nulta Tačka/RT
